‘रेशीम शेती’ने उंचावले जीवनमान: सौदागर पांडव यांची यशोगाथा

सोलापूर: पारंपरिक शेतीला फाटा देऊन आधुनिक आणि शाश्वत शेतीकडे वळल्यास यश निश्चित मिळते, हे सोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील सौदागर पांडव यांनी सिद्ध केले आहे. १२ वर्षांपूर्वी जेमतेम उत्पन्न घेणारे पांडव आज रेशीम शेतीच्या जोरावर वार्षिक ६ ते ७ लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळवत आहेत.

 कष्टाचा प्रवास आणि रेशीम शेतीची वाट

सौदागर पांडव यांनी कृषी पदविका (Agriculture Diploma) पूर्ण केल्यानंतर नोकरीच्या मागे न लागता आपल्या ५ एकर वडिलोपार्जित शेतीत काहीतरी नवीन करण्याचे ठरवले. सुरुवातीला कुक्कुटपालन, शेळीपालन आणि दुग्धव्यवसाय करूनही उत्पन्नात हवी तशी वाढ होत नव्हती. पंढरपूरला दर्शनासाठी जात असताना रेशीम कोष खरेदी केंद्रावर त्यांनी शेतकऱ्यांचे उत्पन्न पाहिले आणि तिथूनच त्यांच्या रेशीम शेतीच्या प्रवासाला सुरुवात झाली.

 रेशीम शेती का ठरली फायदेशीर?

१. कमी जोखीम: इतर कृषी पूरक व्यवसायांच्या तुलनेत रेशीम शेतीमध्ये जोखीम कमी आहे. २. कमी खर्च: तुती लागवड आणि अद्ययावत तंत्रज्ञानामुळे खर्चात बचत. ३. शाश्वत उत्पन्न: नोकरीप्रमाणे दरमहा हमखास उत्पन्न देणारा हा व्यवसाय आहे. ४. कमी मेहनत: महिन्याला एकदाच मार्केटिंग आणि कचरा साफसफाईची गरज असल्याने इतर शेतीची कामेही सहज होतात. ५. कौटुंबिक सहकार्य: कुटुंबातील सदस्यांच्या मदतीमुळे बाहेरील मजुरीचा खर्च वाचतो.

 प्रगतीचा आलेख

• २००७ मध्ये: १ एकरात लागवड, वार्षिक उत्पन्न १ ते १.५ लाख रुपये.

• आज: अद्ययावत कीटक संगोपन पद्धती, चॉकी पुरवठा आणि तुतीचा उच्च दर्जाचा पाला यामुळे प्रति पीक दीड लाख रुपये उत्पन्न मिळते.

• आर्थिक भरभराट: रेशीम शेतीतून मिळालेल्या उत्पन्नातून त्यांनी स्वतःचा पक्का आरसीसी बंगला बांधला आहे आणि भावासाठी ट्रॅक्टरही घेतला आहे.

 इतरांसाठी प्रेरणा

पांडव यांच्या रेशीम शेतीतील यशाची दखल घेऊन आता त्यांच्या गावातील इतर शेतकरीही ‘मनरेगा’ अंतर्गत गट तयार करून रेशीम शेती करत आहेत. तसेच कुरुल, सोहाळे, वाफळे, नरखेड आणि पापरी या परिसरातील शेतकरी त्यांच्या प्रकल्पाला भेट देऊन रेशीम शेतीकडे वळले आहेत.

जिल्हा रेशीम कार्यालयाचे मार्गदर्शन: श्री. पांडव यांना वेळोवेळी जिल्हा रेशीम कार्यालयाकडून तांत्रिक मार्गदर्शन व सीडीपी (CDP) योजनेतून कीटक संगोपन गृहासाठी अनुदान मिळाले, ज्याचा त्यांना व्यवसायाचा विस्तार करण्यास मोठा उपयोग झाला.

पारंपरिक शेतीला शाश्वत पर्यायाची जोड देऊन योग्य मार्गदर्शनासह कष्ट घेतल्यास शेती ही नक्कीच फायदेशीर ठरते, याचे सौदागर पांडव हे एक उत्तम उदाहरण आहेत.

संकलन: जिल्हा माहिती अधिकारी, सोलापूर.