शिवरी (ता. पुरंदर) येथील मनीषा संतोष कामथे यांनी आपल्या इच्छाशक्तीच्या जोरावर मसाला आणि प्रक्रिया उद्योगात मिळवलेले यश आज अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरले आहे.
संघर्षातून उदयाला आलेला व्यवसाय
दहावीपर्यंत शिक्षण झालेल्या मनीषा कामथे यांच्यासमोर कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च पेलण्याचे मोठे आव्हान होते. शेतीतून मिळणारे तुटपुंजे उत्पन्न अपुरे पडत असल्याने, त्यांनी व्यवसायात उतरण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. आपल्या मावसबहिणीच्या सल्ल्याने २०१९ मध्ये एका लहान यंत्राद्वारे त्यांनी मसाले कुटून देण्यास सुरुवात केली.
व्यवसायाचा विस्तार आणि आधुनिक जोड
ग्राहकांची मागणी ओळखून त्यांनी पतीच्या मदतीने मसाल्याची विक्री सुरू केली. त्यानंतर शेवई यंत्राची खरेदी करून शेवई निर्मितीत पाऊल ठेवले. अस्सल चव आणि गुणवत्तेमुळे त्यांच्या उत्पादनांना मोठी मागणी येऊ लागली.
प्रशिक्षण आणि आर्थिक बळ:
-
२०२१ मध्ये बँक ऑफ बडोदाच्या ‘आरसेटी’मार्फत १० दिवसांचे प्रशिक्षण घेतले, ज्यातून मसाले, लोणचे, पापड बनवण्याचे कौशल्य आत्मसात केले.
-
एचडीएफसी बँक आणि पंचायत समितीच्या बीजभांडवलाच्या मदतीने त्यांनी नवीन यंत्रे खरेदी करून व्यवसायाचा मोठा विस्तार केला.
-
आज त्या लोणचे, शेवई, सांडगे, पापड, कुरडई आणि बटाटा वेफर्ससारख्या विविध पदार्थांची निर्मिती करत आहेत.
‘फार्म दीदी’ ते जागतिक स्तरापर्यंतचा प्रवास
ऑगस्ट २०२२ मध्ये त्यांची ‘फार्म दीदी’ या संस्थेशी जोडणी झाली. त्यांच्या दर्जाची दखल घेऊन संस्थेने त्यांना ऑर्डर देण्यास सुरुवात केली. आज दर पंधरा दिवसाला ८०० किलोपर्यंत मालाचा पुरवठा त्या करत आहेत. त्यांच्या ‘महालक्ष्मी मसाले’ या ब्रँडला आता कोकणापर्यंत मागणी आहे. मसाल्यांसाठी मिरची पुण्यातील बाजारपेठेतून तर दालचिनी, मिरी यांसारखे पदार्थ थेट केरळमधून मागवले जातात, ज्यामुळे त्यांच्या मसाल्यांना एक वेगळा सुगंध आणि चव प्राप्त होते.
युएनडीपीकडून विशेष सन्मान
मनीषा कामथे यांनी पुरवलेल्या पदार्थांना संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या ‘संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम’ (UNDP) कडून विशेष पुरस्कार मिळाला आहे. त्यांची ही संघर्षगाथा जागतिक महिला दिनानिमित्त जगातील दोनशे देशांमध्ये प्रसारित करण्यात आली आहे, ही शिवरी गावांसाठी मोठी अभिमानाची बाब आहे.
ग्रामविकास स्वयंसहाय्यता समूहाचे पाठबळ
‘उमेद’ अभियानाशी जोडल्या गेलेल्या त्यांच्या बचत गटाने त्यांना मोठी ताकद दिली आहे. ‘आत्मा’ आणि ‘उमेद’ अभियानाच्या माध्यमातून मिळालेल्या संधींमुळे त्यांना ‘कृषिक-२०२३’ आणि ‘दख्खन जत्रा’ यांसारख्या मोठ्या प्रदर्शनांमध्ये आपली उत्पादने मांडता आली.
“आम्ही आता व्यवसायाचा विस्तार करण्यासाठी मोठ्या यंत्रसामुग्रीच्या नियोजनात आहोत. पंतप्रधान सूक्ष्म अन्न प्रक्रिया उद्योग योजनेंतर्गत (PMFME) अर्थसहाय्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत.” – मनीषा कामथे
मनीषा कामथे यांचे यश हे सिद्ध करते की, योग्य प्रशिक्षण, जिद्द आणि परिश्रमाची जोड मिळाली, तर ग्रामीण भागातील महिलाही जागतिक स्तरावर आपला ठसा उमटू शकतात.
संकलन: सचिन गाढवे, माहिती अधिकारी, पुणे.