आत्मनिर्भरतेची नवी लाट: फुलंब्रीच्या महिला शेतकऱ्यांचा ‘अजंठा खोरे’ उपक्रम!

औरंगाबाद (छत्रपती संभाजीनगर): औरंगाबाद जिल्ह्यातील फुलंब्री तालुक्यात महिला शेतकऱ्यांनी एक नवा आदर्श घालून दिला आहे. शेती व्यवसायाला प्रक्रिया उद्योगाची जोड देत, शेकडो महिलांनी एकत्र येऊन ‘अजंठा खोरे वूमन फार्मर्स प्रोडूसर कंपनी’ ची स्थापना केली आहे. आज ही कंपनी महिला सक्षमीकरणाचा आणि यशस्वी शेती व्यवसायाचा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरत आहे.

 कंपनीची दमदार सुरुवात आणि व्याप्ती

• सहभाग: फुलंब्री तालुक्यातील १४ गावांमधील ३१० महिला सभासद यात सामील आहेत.

• संचालन: ५ महिला संचालकांचे मंडळ आणि ५ प्रवर्तक यांच्या मार्गदर्शनाखाली कंपनीचे कामकाज चालते.

• उद्दिष्ट: भविष्यात सदस्य संख्या १० हजारांपर्यंत नेण्याचे कंपनीचे ध्येय आहे.

• नोंदणी: कंपनीकडे उद्योगाचा परवाना, FSSAI प्रमाणपत्र, जीएसटी नोंदणी आणि सर्व आवश्यक कायदेशीर कागदपत्रे आहेत.

 शेतकरी हितासाठी कंपनीचे उपक्रम

ही कंपनी केवळ शेती करत नाही, तर ‘शेतकरी ते विक्रेता’ यातील मध्यस्थांची भूमिका कमी करून शेतकऱ्यांना त्यांच्या मालाला योग्य भाव मिळवून देत आहे.

• माल खरेदी आणि ग्रेडिंग: शेतकऱ्यांकडून गहू, मका, फळे आणि भाजीपाल्याची थेट खरेदी करून, त्याचे ग्रेडिंग करून मोठ्या कंपन्यांना विक्री केली जाते.

• इनपुट पुरवठा: आयटीसी (ITC) कंपनीशी करार केल्यामुळे सभासदांना वाजवी दरात दर्जेदार बी-बियाणे आणि खते उपलब्ध करून दिली जात आहेत.

• तंत्रज्ञान आणि मार्गदर्शन: ‘मार्स’ (MARS) मोबाईल ॲपद्वारे सभासदांना हवामानाचा अंदाज, बाजारभाव आणि पीक पद्धतीची माहिती दिली जाते. तसेच कृषी विज्ञान केंद्राच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेती आणि नवीन वाणांचे प्रशिक्षण दिले जाते.

• मूल्यवर्धन: प्रक्रिया उद्योगाद्वारे शेतमालाचे मूल्यवर्धन करून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.

 महिला सक्षमीकरणाचा नवा दृष्टिकोन

या उपक्रमामुळे महिला केवळ शेती करत नसून त्या उद्योजिका बनल्या आहेत. भविष्यात सभासदांच्या आरोग्यासाठी तपासणी शिबिरे आणि आर्थिक अडचणींच्या काळात मदतीचे उपक्रमही राबवले जाणार आहेत. विषमुक्त शेती आणि सेंद्रिय उत्पादनांना प्रोत्साहन देत या महिला ‘आत्मनिर्भर’ बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत.

मराठवाड्यातील महिला शेतकऱ्यांच्या भागीदारीतील ही एक मोठी आणि यशस्वी कंपनी ठरत आहे. शेतीमध्ये व्यावसायिक दृष्टिकोन ठेवून काम केल्यास प्रगती नक्कीच शक्य आहे, हे या महिलांनी दाखवून दिले आहे.

संकलन: डॉ. मीरा ढास, माहिती अधिकारी, जिल्हा माहिती कार्यालय, औरंगाबाद.