५ मे १९०५ : सुवर्ण मंदिराचे व्यवस्थापन ब्रिटिशांकडून सिख समुदायाकडे सुपूर्द

५ मे १९०५ हा दिवस सिख इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि अभिमानास्पद टप्पा मानला जातो. या दिवशी अमृतसर येथील सिखांचे पवित्र धार्मिक स्थळ हरमंदिर साहिब (सुवर्ण मंदिर) याचे व्यवस्थापन ब्रिटिश सत्तेकडून सिख समुदायाकडे सुपूर्द करण्यात आले.

हरमंदिर साहिब हे सिख धर्माचे सर्वात पवित्र तीर्थस्थान असून, जगभरातील लाखो श्रद्धाळूंसाठी ते श्रद्धा, समता आणि सेवाभावाचे प्रतीक आहे. मात्र ब्रिटिश काळात या पवित्र स्थळाच्या व्यवस्थापनात अनेक विसंगती निर्माण झाल्या होत्या. धार्मिक परंपरा आणि सिख मूल्यांनुसार व्यवस्थापन व्हावे, यासाठी सिख समाजात दीर्घकाळ असंतोष होता.

या पार्श्वभूमीवर सिखांनी आपल्या धार्मिक हक्कांसाठी सातत्याने आवाज उठवला. त्यांच्या संघर्षाला यश मिळत अखेर ५ मे १९०५ रोजी हरमंदिर साहिबचे व्यवस्थापन सिखांकडे देण्यात आले. हा निर्णय केवळ प्रशासनिक बदल नव्हता, तर सिख समाजाच्या स्वाभिमानाचा आणि धार्मिक स्वातंत्र्याचा विजय होता.

या घटनेमुळे सिख समाजात नवचैतन्य निर्माण झाले आणि पुढील काळात धार्मिक स्थळांच्या व्यवस्थापनासाठी अधिक संघटित चळवळींना बळ मिळाले. हरमंदिर साहिब आजही समता, सेवा (सेवा) आणि बंधुभावाचा संदेश देत जगभरात आदर्श ठरतो.

हा दिवस सिखांच्या धार्मिक अधिकारांच्या लढ्याचा आणि एकतेच्या शक्तीचा जिवंत पुरावा आहे.