गुजरातमध्ये ‘समान नागरी संहिता २०२६’चा प्रस्ताव; विवाह, वारसा आणि लिव्ह-इन संबंधांसाठी एकसमान कायदा

गुजरातमध्ये ‘समान नागरी संहिता २०२६’ (Uniform Civil Code) लागू करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले असून, धर्मभेद न करता सर्व नागरिकांसाठी एकसमान कायदेशीर चौकट तयार करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. या संहितेत विवाह, घटस्फोट, वारसा हक्क आणि लिव्ह-इन रिलेशनशिप या चार प्रमुख बाबींचा समावेश आहे.

प्रमुख तरतुदी

🔹 द्विविवाहावर बंदी:

जोडीदार जिवंत असताना दुसरे लग्न करण्यास स्पष्ट मनाई; अन्यथा विवाह अवैध ठरणार.

🔹 लिव्ह-इन रिलेशनशिपसाठी नियम:

▪️ संबंधांची नोंदणी अनिवार्य

▪️ संबंध संपवण्यासाठी कायदेशीर प्रक्रिया निश्चित

🔹 कायद्याची व्याप्ती:

हा कायदा गुजरातमधील सर्व रहिवाशांना तसेच राज्याबाहेर राहणाऱ्या गुजरातमधील नागरिकांनाही लागू होणार.

सूट आणि संरक्षणे

▪️ अनुसूचित जमाती (ST) वगळल्या: या संहितेच्या कक्षेबाहेर ठेवण्यात आल्या आहेत.

▪️ रूढीवादी हक्कांचे संरक्षण: संविधानाने संरक्षित पारंपरिक हक्क असलेल्या गटांनाही सूट देण्यात आली आहे.

एकसमान कायद्याकडे वाटचाल: या प्रस्तावामुळे विविध वैयक्तिक कायद्यांऐवजी एकसमान प्रणाली लागू होण्याची शक्यता असून, समाजातील कायदेशीर प्रक्रिया अधिक स्पष्ट, पारदर्शक आणि सुसंगत होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.