आपल्या शहराचा कारभार पाहणाऱ्या महानगरपालिकांबाबत माहिती खूपच रंजक आहे. भारतातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा इतिहास हजारो वर्षांचा असून, नुकत्याच समोर आलेल्या आकडेवारीनुसार महाराष्ट्र राज्याने महानगरपालिकांच्या संख्येत देशात आपले वर्चस्व कायम ठेवले आहे.
इतिहास आणि वारसा: देशातील पहिली महानगरपालिका म्हणून मद्रास (सध्या चेन्नई) १६८८ मध्ये स्थापन झाली, तर महाराष्ट्रातील सर्वात जुनी महापालिका म्हणजे बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC), जिने १८८८ मध्ये आपले अस्तित्व दाखवले.
श्रीमंती आणि विस्तार: राज्यातील आणि देशातील सर्वात श्रीमंत महानगरपालिका आजही बृहन्मुंबई (BMC) मानली जाते. सदस्यसंख्या आणि प्रशासनाच्या पैलूंच्या बाबतीत मुंबई अव्वल असून येथे २२७ वॉर्ड्स आहेत. पुणे महानगरपालिका गेल्या काही वर्षांत झपाट्याने वाढली असून ५१६.१८ चौ. किमी क्षेत्रफळासह राज्यातील सर्वात मोठी महापालिका ठरली आहे.
महाराष्ट्राचे वर्चस्व: महाराष्ट्रात एकूण २९ महानगरपालिका कार्यरत आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील ६ महानगरपालिकांचा विक्रम राज्यात खास असून, नवी भर म्हणून जालना ही राज्यातील २९ वी महानगरपालिका ठरली आहे.
विशेष म्हणजे, महानगरपालिका केवळ रस्ते, कचरा व्यवस्थापन किंवा पाणीपुरवठ्यापुरती मर्यादित नाहीत; शहराच्या सर्वांगीण विकासाचा कणा ठरतात. या आकडेवारीवरून महाराष्ट्रातील नागरीकरणाच्या वाढत्या गतीची स्पष्ट कल्पना मिळते.
